‘নিলিখিলেও চলে, নপঢ়িলেও চলে— মাঘৰ বিহু (আমাৰ/আজিৰ)

 ‘নিলিখিলেও চলে, নপঢ়িলেও চলে— মাঘৰ বিহু (আমাৰ/আজিৰ)’

~ বিকাশ দিহিঙ্গীয়া

              

নৈপৰীয়া জীৱন এটাৰে সমৃদ্ধ হোৱা শৈশৱত সততে মনত কৌতূহল জাগিছিল — “কেনেকৈ পাৰে নদী এখন অবিহনে দিনৰ পাছত দিন পাৰ কৰিবলৈ!”

পুৱা শুই উঠি ঘৰত পানীৰ সু-ব্যৱস্থা থকা স্বত্বেও মুখ ধুবলৈ নদীলৈ দৌৰ মৰাৰ পৰা ধৰি নদীতে ভৰি-হাত ধুই সন্ধিয়া ঘৰ সোমোৱালৈকে, সকলোতে নদীখন অপৰিহাৰ্য আছিল৷ অতি বেছি অপৰিহাৰ্য হৈ উঠিছিল মাঘৰ বিহুত৷

ডিচেম্বৰত নদীৰ সিপাৰৰ হাবিকে ধৰি কাৰ ঘৰৰ কোন বাৰীত ‘ভেলৌ’ গছ আছে, কোন কেইজোপা আমি চাৰে তিনিফুটিয়াবোৰে কাটি আনিব পাৰিম, কোনে ঘৰৰ গছ এজোপা দিব — আদিবোৰৰ হিচাপ ডিচেম্বৰ সোমোৱাৰ পৰাই কৰি থকা হৈছিল৷ বছৰেকীয়া পৰীক্ষা শেষ হোৱা দিনা আবেলিলৈ হাতে হাতে দা কুঠাৰ লৈ ‘মেজিৰ খৰি কটা’ অভিযানত আমি নামি পৰিছিলো৷

গছ কটা, কুন্দাবোৰ নাৱত উঠাই নদীৰ পাৰৰ মেজি বনোৱা নিৰ্দিষ্ট ঠাইলৈ অনা, খৰি ফলা আদি কামবোৰ ডাঙৰবোৰৰ সহায়ত লাহে ধীৰে আগবাঢ়িছিল৷ মনে মনে কোনোবাই মেজিৰ ‘ঘাই’ চাই থৈছিল৷

উৰুকাৰ দিনা পুৱাই টকা-পইচা তুলি ৰাতিৰ ভোজলৈ ‘গাহৰি’ মাংস কিনা হৈছিল৷ সেইদিনা পিছবেলালৈ দূৰ-দূৰণিলৈ মাংসৰ অভাৱ ঘটিছিল৷ দুপৰীয়াৰ পৰা নল-বিৰিণা-নৰা-ইকৰা কটাৰ কাম চলিছিল৷ কোনোবা কেইটামানে ভেলা ঘৰ বনাবলৈ বাঁহ বিচাৰি গৈছিল৷ আবেলিলৈ নিশা শুব পৰাকৈ ভেলা ঘৰটো সাজু হৈ উঠিছিল৷ কোনোবাই খেৰ অলপ আনি ভেলাঘৰৰ ভিতৰখনত পাৰি দিছিল৷

ভেলাঘৰ সাজি ‘পানী মেজি’ৰ গাত খন্দা হৈছিল৷ সন্ধিয়া নমাৰ লগে লগে পানী মেজিত অতিৰিক্ত খৰিবোৰ, ফালিব নোৱাৰা কুন্দাবোৰ জাপি দি সকলোৱে নিজৰ নিজৰ গৰু-গাই বান্ধি আজৰি হৈ ভোজৰ বাবে সাজু হৈ আহিছিলগৈ৷

ওচৰ-চুবুৰীয়া ল’ৰা-ছোৱালী, ডেকা-বুঢ়া সকলো আহি পানী মেজিক কেন্দ্ৰ কৰি বহিছিলহি৷ কোনোবাই ‘ডেক’-ৰ ব্যৱস্থা কৰি গান বজাইছিল৷ কাষতে বৰমা-খুৰীহঁতৰ সহযোগত ভোজৰ আয়োজন চলিছিল৷ কোনোৱে গত বছৰেই ‘আগবঢ়াই থোৱা’ হিচাপত সাজৰ কলহ আৰু কুকুৰা বা মাংস আদিৰ যোগান ধৰিছিল৷ কোনোৱে মৰ্টন আদি বিলাইছিলহি৷

হাঁহি-স্ফুৰ্তিৰে ভোজ খাই মানুহবোৰ ঘৰা-ঘৰি হৈছিল৷ চেঙেলীয়া ডেকাবোৰ ভেলাঘৰতে ৰৈছিল৷ এঘাৰ-বাৰ মান বজাৰ লগে লগে ল’ৰাবোৰ এইবাৰ আচল ‘খেল’ত নামিছিল৷ কেইটামান গৈছিল মূল মেজিৰ বাবে বাঁহৰ খুটা বিচাৰি জানৰ সিপাৰৰ বাঁহনিলৈ, কেইটামান গৈছিল পুৰণা জেওৰা-জপনা বিচাৰি, কোনো গৈছিল আলুৱনীত আলু খান্দিবলৈ, কোনোৱে কাৰ ঘৰত খাব পৰা ফল-মূল আছে তাক আনিবলৈ, কোনোৱে হাঁহ-কুকুৰাৰ সন্ধানত৷ তাৰে দুটামান গৈছিল মেছিৰ ‘ঘাই’ গছডাল বিচাৰি৷ আমাৰ ফালে মেজিৰ সোঁমাজত শিমলু পুলিৰ ঘাই দিয়া হয়৷ যদি পোৱা নাযায় তেনে বিকল্প হিচাপে বাঁহগছ থাকেই৷ (মাজনিশা জয়াল বাঁহনিত বাঁহ কাটিবলৈ গৈ ভূতৰ কথা পতাটো সকলোতকৈ বেছি আমোদজনক জয়াল আনন্দ আছিল।)

এইবোৰ গোটাই মেলি আনি থাকোঁতে নিশা এক-দেৰ বাজে৷ আলুবোৰ, মাংস জুইত পুৰি খোৱা হয়৷ কলহৰ সাঁজ থাকিলে লগত সেয়া সুন্দৰ যুটি হৈ পৰে৷ দুটামানে মূল মেজিৰ বাবে গাঁত খান্দে৷ সকলোৰে সহযোগত হৰি ধ্বনি দি খুটা পুতি মেজি বনাবলৈ আৰম্ভ কৰা হয়৷ মেজি বনাই শেষ হয় মানে তিনি বাজিবৰ হয়৷

একেবাৰে নুশুৱা কেইটাই ভেলাঘৰত এঘুমতি মাৰে৷ ইতিমধ্যে শুই থকা কেইটাক জগাই মেজি ৰখিবলৈ দিয়া হয়৷

চৰাইয়ে সাৰ পোৱা সময়তে কোনোবা দুটামানে কাৰোবাক ধৰি নি নদীত পেলাই দিয়ে৷ যি পৰিব সি মেজি জ্বলাব৷ ঠাণ্ডাত কঁপি কঁপি নদীৰ পৰা উঠি আহি ঘাই মেজিৰ জুই দিয়ে৷ লাহে লাহে মেজি জ্বলি উঠে৷ ইপিনে নদীত দলিওৱা কাৰবাৰটো চলি থাকে৷ নদীৰ পৰা উঠি অহা কেইটা ঘাই মেজিলৈ যোৱাৰ সুবিধা পায়৷ গা নুধোৱা কেইটাই ঘাই মেজিলৈ গ’লে নদীত গা ধোৱা কেইটাই জুই লৈ খেদে৷ গা নুধোৱা কোনোবাই গা ধোৱা কাৰোবাক চুলে সি আকৌ গা ধুব লাগে৷ লাহে লাহে পোহৰ হৈ আহে৷ চুৱা-চুই-গা ধোৱা খেলখন চলি থাকে৷ হিলৈবোৰ ধুম-ধাই ফুটি উঠে৷ হিলৈ ফুটিলে সকলোৱে কিৰিলি পাৰে৷ নৈখনে আমাক চাই নীৰৱে হাঁহে৷

পোহৰ হোৱাৰ পিছত মানুহবোৰে মাহ কৰাই, পিঠা পনা আদি আনি মেজিত দি সেৱা কৰে৷ আমাক খাবলৈ দিয়ে৷ পাৰ হোৱা ৰাতিটোৰ আনন্দই ল’ৰাবোৰক সজীৱ কৰি ৰাখে৷ ভেলা ঘৰত জুই দি সকলো লাহে লাহে ঘৰমূৱা হয়৷

আমি সৰুৰ পৰা শিকি আহিছিলো যে ভেলা ঘৰ উৰুকাৰ দিনা বনোৱা হয় আৰু বিহুৰ পুৱা জ্বলাই দিয়া হয়৷ কিন্তু ‘অলৰ্গদ্ধ’ নিউজ চেনেলবোৰৰ সংস্কৃতি ধ্বংসকাৰী চমৎকাৰী আচনি তথা ময়ূৰৰ পাখি লগাই ম’ৰা সাজিবলৈ যোৱা কাউৰী অসমীয়াৰ আগভাগত ভেলা ঘৰে ভাস্কৰ্য ৰূপ ল’লে৷ মাঘৰ বিহুৰ সময়ত ভাব হয় যে অসমত ইমান প্ৰতিভাৱান শিল্পীবোৰ যে আছে বিহুত আগলৈকে ‘ইহঁত’বোৰ ক’ত সোমাই থাকে? ইহঁতৰ বাবেই আজি মেজিটোও পণ্য সামগ্ৰী হৈ পৰিল৷

বিহু এতিয়া বৰবিহ হে৷ আমি দেখা, আমি পোৱা বিহুৱেই এতিয়া নাই, পূৰ্বৰ কথা নক’লোৱেই যেনিবা!!

এতিয়াও বিহুক ‘বিহু’ হিচাপে পালন কৰি অহা সকলোলৈকে ভোগালী বিহুৰ শুভেচ্ছা যাঁচিলো৷

 

                                   ~ বিকাশ দিহিঙ্গীয়া